Mae tiwtor o Goleg Cambria sydd wedi ennill gwobr am gynorthwyo dioddefwyr camdriniaeth yn ystod plentyndod a thrais yn y cartref, wedi ei chyflwyno i’w myfyrwyr.

Mae Pam McLean yn cynnal cyrsiau sgiliau hanfodol gydag elusen sy’n cynorthwyo menywod ledled Gogledd Cymru i ddefnyddio addysg i oresgyn rhwystrau, ac mae hi’n dweud ei bod yn gyson yn cael ei hysbrydoli gan eu storïau goroesi.

Mae’r Gwobrau Ysbrydoli Tiwtoriaid yn dathlu cyflawniadau tiwtoriaid a mentoriaid neilltuol yng Nghymru sydd wedi dangos angerdd ac ymrwymiad i annog, cynorthwyo ac addysgu dysgwyr sy’n oedolion anelu at eu nod a thrawsnewid eu bywydau, boed hynny yn eu cymunedau neu yn y gweithle.

Fe’i cynhelir gan y Sefydliad Dysgu a Gwaith, gyda chymorth Llywodraeth Cymru, ac maent yn gwobrwyo unigolion neilltuol y mae eu hymrwymiad, eu gwybodaeth, a’u sgiliau cyfathrebu sydd wedi rhoi modd i ddysgwyr drawsnewid eu bywydau.

Dechreuodd Pam, Darlithydd Addysg Sylfaenol i Oedolion gyda Choleg Cambria Wrecsam, weithio gyda Stepping Stones Gogledd Cymru dros flwyddyn yn ôl i gynnal dosbarthiadau Sgiliau Hanfodol bob wythnos i fenywod, fel rhan o’i grŵp cymorth ‘goroeswyr’, Next Steps.

Mae’r elusen yn darparu gwasanaethau therapiwtig i oedolion ar draws Gogledd Cymru sydd wedi bod yn dioddef camdriniaeth rywiol yn ystod eu plentyndod.

Dywedodd Pam, sy’n 63 oed: “Roeddwn i’n gwybod o siarad gyda dysgwyr sut mae eu rhwystrau i addysg wedi effeithio ar eu bywyd mewn ffyrdd gwahanol. Roedd gan lawer lefel presenoldeb isel yn yr ysgol, neu wedi gadael ysgol yn gynnar oherwydd trawma eu camdriniaeth. Roedden nhw’n dweud fod sgiliau Mathemateg, Saesneg a TG gwael yn rhwystr go iawn yn eu bywydau.”

Mae cyrsiau mathemateg a Saesneg Coleg Cambria yn cynorthwyo i feithrin eu sgiliau ac i weithio tuag at ennill eu cymwysterau a sesiynau Sgiliau Hanfodol.

Dywedodd Pam: “Mae llawer wedi cael profiadau hynod o anodd, ac efallai na wnân nhw siarad gyda fi yn ystod yr ychydig wythnosau cyntaf. Ond yn araf maent yn meithrin cyfeillgarwch wrth iddyn nhw ddysgu. Mae’n cymryd amser ac mae’n rhaid i ni fynd ar gyflymder y dysgwr.”

Bob wythnos, mae hyd at 14 menyw yn dod i’r gwersi, sydd ar agor i sefydliadau partner i gyrraedd rhagor o ddioddefwyr camdriniaeth plentyndod a thrais yn y cartref.

“Mae’r anallu i ddarllen yn ddigonol i wneud tasgau bob dydd, un ai yn y gwaith neu gartref, yn rhwystr roedd rhai’n teimlo na fyddan nhw byth yn gallu ei oresgyn,” dywedodd Pam, sy’n aml yn defnyddio tasgau sy’n gysylltiedig â diddordebau ei myfyrwyr, o lenyddiaeth i fwyd.

“Mae llawer yn profi diffyg hyder ac yn teimlo nad ydyn nhw’n cyflawni llawer o ddydd i ddydd. Rydw i’n dweud wrthyn nhw eu bod nhw’n debygol o fod wedi datrys sawl problem Fathemategol erbyn 9am, er enghraifft, mynd â’u plant i’r ysgol, ac maent yn adeiladu ar hyn i wneud pethau bendigedig.”

Ers y gwersi Mathemateg cyntaf, mae myfyrwyr Stepping Stones wedi symud ymlaen i gyrsiau eraill, gyda phob dysgwr yn cofrestru eto’r tymor hwn i barhau â’u haddysg.

“Mae myfyrwyr yn dweud eu bod yn gallu helpu eu plant neu eu hwyrion gyda’u gwaith cartref rŵan. Mae rhai wedi bod mewn perthnasau lle’r oeddent yn cael eu rheoli, ac eisiau cymorth i ddysgu sut i wneud cyllideb a gwneud penderfyniadau gwybodus yn y bywydau.”

Mae enwebiadau Gwobrau Ysbrydoli Tiwtoriaid am ‘unigolion neilltuol’ sy’n mynd y tu hwnt i’r disgwyliadau sydd ohonynt, o feysydd gan gynnwys addysg uwch, addysg bellach, y gweithle, addysg yn y gymuned ac ysgolion.

Roedd Pam yn gynorthwyydd personol i ddirprwy bennaeth y coleg cyn penderfynu newid ei llwybr gyrfa a dechrau addysgu yn hwyrach yn ei bywyd, gan ennill ei chymhwyster TAR yn 48 oed. Mae wedi gweithio yng Ngholeg Cambria ers 16 blynedd.

“Fe wnes i ddewis addysg i oedolion oherwydd roeddwn i’n teimlo y byddwn i’n gallu gwneud gwahaniaeth i sut mae pobl yn gweld addysg,” dywedodd.

“Mae dysgu yn hynod bwerus, rhyddhaol, ac mae’n newid bywydau. Rydw i’n credu dylai addysg fod yn amgylchedd cyfeillgar, croesawgar a diogel a dylai fod ar gael yn y gymuned. Mae’r wobr hon yn destament i’r tîm ac i’r menywod sydd wedi goresgyn cynifer o rwystrau i ddatgelu grym eu potensial eu hunain.”

Dywedodd Kirsty Williams, y Gweinidog Addysg: “Mae mentoriaid da yn bwysig ym mhob cam ein bywydau. Mae heriau ychwanegol i diwtoriaid i oedolion, wrth eu cynorthwyo i ddod yn ôl i addysg i gyflawni eu hamcanion.

“Mae’r Gwobrau Ysbrydoli Tiwtoriaid yn ffordd wych o ddiolch i bobl fel Pam y mae eu sgiliau, eu hamser a’u hymrwymiad yn parhau i gynorthwyo nifer o deithiau dysgu, yn aml gyda chanlyniadau sy’n newid bywydau.”

Dywedodd David Hagendyk, Cyfarwyddwr dros Gymru y Sefydliad Dysgu a Gwaith: “Tu ôl i bob dysgwr llwyddiannus, mae tiwtoriaid, darlithwyr a staff cymorth sy’n cynorthwyo unigolion i ddatgelu eu potensial a chyflawni eu dyheadau.”

Rhoddodd Prif Weithredwr Coleg Cambria, David Jones deyrnged i Pam am ei gwaith diflino ym maes addysg i oedolion.

Dywedodd: “Anhygoel yw ymrwymiad Pam i gynorthwyo pobl nad ydynt wedi cael cyfle i ddilyn gyrfa neu addysg yn gynt yn eu bywydau.

“Rydyn ni i gyd yn falch iawn o’i chyflawniadau ac mae’n bleser ei gweld hi’n cael y gydnabyddiaeth lwyr haeddiannol yn genedlaethol.”

I gael rhagor o wybodaeth am Goleg Cambria, ewch i’r wefan: www.cambria.ac.uk

Ewch i www.learningandwork.wales i gael rhagor o wybodaeth Wobrau Ysbrydoli Addysg Oedolion.

yn ôl