• MAE MERCH ysbrydoledig yn ei harddegau sy’n brwydro yn erbyn Anhwylder Gorfodaeth Obsesiynol (OCD) wedi ennill gwobr fawreddog yn y cyfryngau cenedlaethol.

Enillodd Faith Dodd o Wrecsam, sy’n ddysgwr yng Ngholeg Cambria,  wobr Gohebydd Ifanc y Flwyddyn BBC Cymru.

Ysgrifennodd y ferch 17 oed, sy’n astudio ar safle Iâl y coleg, 500 o eiriau am ei thaith OCD cyn ei chipio ar gamera ar gyfer rhaglen ddogfen fer afaelgar.

Wedi’i ffilmio gan ei thad Matthew – yntau’n gyn-ddisgybl yn Iâl – mae’r fideo wedi cael ei wylio dros 117,000 o weithiau ar dudalen Facebook BBC Cymru, ac wedi’i wylio llawer mwy o weithiau ar wefan y sianel.

Yn gyn-ddisgybl yn Ysgol y Grango, roedd Faith wrth ei bodd gyda’r anrhydedd ac yn falch o allu rhannu ei stori gyda chymaint o bobl, ar ôl cael OCD heb ei ddiagnosio am o leiaf bum mlynedd ynghynt.

“Gwelais y gystadleuaeth ar-lein a meddwl y baswn i’n rhoi cynnig arni. Roedd yn gyfle i siarad am rywbeth sy’n bwysig iawn i mi, ond wnes i erioed feddwl y baswn i’n ennill,” meddai Faith.

“Mi ges i sioc pan ges i wybod, er ’mod i’n hapus iawn hefyd. Roedd yn rhaid i mi gadw’r peth yn gyfrinach am sbel, oedd yn anodd, yna bu’n rhaid i mi a ’nhad roi’r ffilm at ei gilydd yn gyflym – mae’r wythnosau diwetha ’ma wedi bod yn rhai manig, ond mae’r ymateb wedi bod yn wallgo!”

Mae OCD yn effeithio ar fwy na 750,000 o bobl yn y DU, ac i’r rhai sydd ag ‘OCD Halogiad’, mae wedi bod yn 12 mis arbennig o ddirdynnol, gyda’r golchi dwylo diddiwedd a’r defnydd o hylifau diheintio.

Fel llysgennad i OCD-UK, gall Faith helpu pobl ifanc yn rhinwedd ei swydd, ac mae’n dweud bod ymgymryd â’r rôl wedi rhoi hwb i’w hyder.

“Mae llawer o’n meddyliau a’n gweithredoedd yn anwirfoddol; mae’n siwrnai gythryblus, a dydi’r broses o wella ddim yn un syml, a’r cyflwr yn un cyfnewidiol iawn,” meddai.

“Rydw i wedi ymdopi’n llawer gwell ers dod yn llysgennad gan ein bod ni’n sgwrsio fel grŵp ac yn gallu bod yno i’n gilydd, gan rannu straeon a chynnig cefnogaeth pan fo angen.”

“Mae OCD yn seiliedig ar orbryder,” ychwanegodd Faith. “Pan mae pobl yn teimlo fod yn rhaid i rywbeth fod yn iawn, mae’n fwy na hynny – mae’n golygu fod yn rhaid i rywbeth fod yn iawn neu bydd rhywbeth drwg yn digwydd.   

 

“Mae yna feddyliau ymwthiol rydych chi’n gwybod sy’n afresymol a ddim yn gwneud synnwyr, ond mae’n rhaid i chi weithredu.

“Y peth tristaf ydy bod pawb sydd ag OCD eisiau bod yn hapus, a tydw innau ddim yn eithriad. Mae’n gallu bod yn broses ara’ deg ac anodd, ond rydyn ni’n helpu ein gilydd ac mae hynny wedi bod yn hollbwysig, yn enwedig yn ystod y cyfnod heriol hwn.”

Fe wnaeth Faith ganmol staff a myfyrwyr Cambria am eu cefnogaeth a diolch i’w thad Matthew, ei mam Donna-Marie a’i chwaer Evie am fod yn ffynhonnell gyson o anogaeth a phositifrwydd.

Fodd bynnag, er iddi ddod yn fuddugol yn un o brif gystadlaethau’r wlad ar gyfer pobl ifanc ddawnus yn y cyfryngau – ac yn astudio ar gyfer Safon Uwch mewn Drama, Bioleg a Gwareiddiad Clasurol yn y coleg – mae ganddi weledigaeth wahanol ar gyfer ei dyfodol.

“Mae hyn yn bendant wedi rhoi blas ar newyddiaduraeth i mi ac wedi tanio rhywbeth y tu mewn i mi, ond bu’n freuddwyd gen i erioed i weithio ym maes archaeoleg neu sŵoleg,” meddai Faith.

“Ond mi wna i’n bendant barhau i ysgrifennu a rhannu fy stori, yn enwedig i’r nifer fawr o bobl ifanc ledled y wlad a allai fod yn mynd drwy’r un peth – mae’n helpu i wybod bod eraill yno i chi ac yn gallu helpu.”

Fe wnaeth y darlithydd drama Jayme Louise-Edwards Faith ganmol Faith am ei “champ anhygoel”, gan ychwanegu: “Mae hi wedi llwyddo i grynhoi mewn fideo byr ac ychydig gannoedd o eiriau beth mae miloedd lawer o bobl yn ei brofi bob dydd. Ac mae ennill y wobr hon yn rhyfeddol, yn dyst gwirioneddol i’w chymeriad.

“Rydyn ni i gyd yn falch o Faith ac wedi’n hysbrydoli gymaint gan ei stori – llongyfarchiadau, mae hyn yn haeddiannol dros ben.”

Gallwch wylio taith OCD Faith yma: www.bbc.co.uk/news/uk-wales-56428411

Ewch i www.cambria.ac.uk am ragor o wybodaeth am yr amrywiaeth eang o gyrsiau a chymwysterau sydd ar gael yng Ngholeg Cambria

yn ôl