Ymddangosodd Martin Duncan, Prif Arddwr a Dylunydd Tirwedd yng Nghastell Arundel canoloesol yng Ngorllewin Sussex, ar y gyfres ddiweddaraf o Great British Gardens ar Sianel 5.

 

Yn gyn-fyfyriwr Coleg Cymraeg Garddwriaeth yn Llaneurgain – Coleg Cambria bellach – mae Martin wedi teithio ledled y byd yn creu, rheoli, ac yn datblygu gerddi am fwy na thri degawd.

 

Roedd yn Brif Arddwr i Frenin Hussein a Brenhines Noor of Jordan yn eu palas preifat, yn Uwch-arolygydd Gerddi Botaneg Bermuda a pharciau cenedlaethol, ac mae wedi tueddu i lanio yn Ffrainc, Gogledd Iwerddon, Llundain, Audley End – cartref urddasol Treftadaeth Seisnig yn Essex – ac yn ei famwlad, Zimbabwe. 

 

Ond mae Martin yn dyfynnu ei amser yng Ngogledd Cymru, lle cyrhaeddodd fel myfyriwr hŷn 26 oed yn 1989 i astudio Adeiladu Tirwedd Uwch a Rheoli NEBS, fel un o gyfnodau gorau ei fywyd. 

 

“Roeddwn i wrth fy modd yn Llaneurgain, mae’r pethau a ddysgais yno wedi bod o fudd mawr i mi dros y blynyddoedd ac wedi chwarae rhan fawr yn fy ngyrfa,” meddai Martin, derbynnydd Medal Kew Guild am wasanaethau o fri mewn garddwriaeth yn 2018.

 

“Roeddwn i wedi gweithio ar barciau gemau yn ôl yn Zimbabwe fel rhan o fy Ngwasanaeth Cenedlaethol ac wedi mynd ati o ddifrif, felly oddi yno fe wnes i astudio yng Ngholeg Greenmount yng Ngogledd Iwerddon ac es ymlaen i Gymru lle cwrddais â rhai pobl wych sy’n dal i fod yn ffrindiau i mi hyd heddiw.

 

“Roedd gennym ni gymuned anhygoel yno ac roeddwn i’n ffodus fy mod i wedi gallu byw gyda theulu lleol ar eu fferm gyfagos, rydw i’n dal mewn cysylltiad â nhw hyd heddiw diolch i’r cyfryngau cymdeithasol. 

 

“Fe fyddem ni’n mynd i ddringo creigiau, syrffio gwynt a cherdded yng nghefn gwlad, ac roedd gennym ni dîm rygbi eithaf da – roedden nhw’n ddyddiau gwych.”

 

Ar ôl bod yng Nghastell Arundel am 12 mlynedd, mae Martin wedi cael dylanwad mawr ar y gerddi a’r dirwedd.

 

Ar hyn o bryd mae’n gweithio ar brosiect a fydd yn ymgorffori llyn trochi ar ôl dadorchuddio Gerddi Dŵr newydd a ddyluniwyd gan ddefnyddio ôl troed gwreiddiol pyllau pysgod canoloesol y castell, cynllun a enillodd Wobr Ymddiriedolaeth Treftadaeth Sussex iddynt ar gyfer Gerddi a Thirweddau yn 2020.

 

Hefyd mae gardd bonion newydd ac mae Martin yn falch iawn o fod wedi sefydlu un o’r gwyliau tiwlip blynyddol mwyaf yn y wlad.

 

Bellach yn 60 oed, mae’n bwriadu parhau i hybu datblygiadau gwyrdd arloesol a chynaliadwy ac mae’n dweud bod ei ymddangosiadau diweddar ar y teledu a’r radio wedi bod yn brofiad difyr.

 

Wrth iddyn nhw ffilmio’r gyfres Great British Gardens dros bedwar tymor, fe gawson ni’r cyfle i roi cynnig ar bethau diddorol iawn, ac oherwydd pandemig y Coronafeirws roedd ein teithiau ar-lein, felly byddwn i’n eu cyflwyno nhw’n rhithiol – profiad newydd i mi,” meddai.

 

“Rwy’n gobeithio y byddwn ni’n gwneud mwy o waith teledu yn y dyfodol gan ei bod yn bwysig arddangos y gwaith rydyn ni’n ei wneud yma, ac annog cenedlaethau’r dyfodol o egin arddwyr.”

 

Dywedodd Martin hefyd: “Dwi’n ffodus o fod wedi cael gyrfa wych, yn teithio ledled y byd, a chyfarfod pobl anhygoel ar hyd y ffordd.

 

“Gosododd Goleg Garddwriaeth Cymru seiliau ar gyfer yr hyn oedd i ddod – yn enwedig sut rwy’n darlunio a dylunio gerddi – felly fe fydda’ i bob amser yn ei gofio’n annwyl.”

 

Mae Great British Gardeners ar gael i’w wylio rŵan ar My5: www.my5.tv 

Ewch i www.cambria.ac.uk i gael rhagor o wybodaeth am yr ystod eang o gyrsiau a chymwysterau sydd ar gael yng Ngholeg Cambria.

yn ôl